Những ngày giữa tháng 7/2026, xuất khẩu dừa Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình mang tính lịch sử. Tư duy phát triển ngành hàng đã chính thức dịch chuyển từ “mở rộng diện tích” sang “quản trị dữ liệu vùng nguyên liệu”. Việc Hiệp hội Dừa Việt Nam triển khai bản đồ số vùng nguyên liệu dừa hữu cơ có kiểm soát đang tạo đà bứt phá mạnh mẽ cho mục tiêu kim ngạch xuất khẩu dừa vượt 1,1 tỷ USD trong năm 2026.
Tối ưu hóa chuỗi cung ứng nhờ bản đồ số vùng nguyên liệu
ĐBSCL hiện là vùng nguyên liệu chủ lực, cung cấp đầu vào cho hàng trăm doanh nghiệp chế biến phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Tuy nhiên, việc thiếu hệ thống dữ liệu đồng bộ trước đây khiến doanh nghiệp phải tự tìm kiếm địa bàn, tiếp cận từng hộ dân, dẫn đến cạnh tranh đầu tư chồng chéo và làm giảm hiệu quả liên kết.
Để giải quyết bài toán này, Hiệp hội Dừa Việt Nam đang triển khai bản đồ số vùng nguyên liệu dừa hữu cơ. Hiện cả nước có khoảng 55.000 ha dừa đạt chứng nhận hữu cơ và gần 10.000 ha đang được đánh giá. Hệ thống ứng dụng ảnh vệ tinh và thiết bị bay không người lái để cập nhật dữ liệu theo thời gian thực, bao gồm ranh giới vùng trồng, doanh nghiệp đầu tư, tiêu chuẩn chứng nhận, thời hạn hiệu lực và tình trạng sản xuất.
Vị thế mới và định hướng chế biến sâu cho xuất khẩu dừa Việt Nam
Ông Cao Bá Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dừa Việt Nam cho biết, ngành dừa đang bước vào giai đoạn phát triển mới, lấy chế biến sâu và minh bạch sản xuất làm nền tảng. Bản đồ số sẽ tạo cơ sở dữ liệu thống nhất cho địa phương, doanh nghiệp và hợp tác xã quản lý vùng nguyên liệu, hạn chế chồng lấn đầu tư và tăng khả năng liên kết chuỗi. Các hộ tham gia vùng nguyên liệu hữu cơ cũng có cơ hội được thu mua với giá cao hơn thị trường.
Nhờ sự minh bạch hóa, ngành dừa không chỉ dừng lại ở các sản phẩm truyền thống (cơm dừa, dầu dừa, nước dừa) mà đã mở rộng sang các phân khúc giá trị gia tăng cao như thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm và vật liệu xanh.
Điểm sáng nổi bật là tỉnh Vĩnh Long với khoảng 120.000 ha dừa, trong đó 30.000 ha đã đạt chuẩn hữu cơ (mục tiêu 2026 nâng lên 43.000 ha, chiếm 36% tổng diện tích). Tỉnh đã chủ động chuẩn bị bệ phóng xuất khẩu với 222 mã số vùng trồng dừa tươi và 29 cơ sở đóng gói được cấp mã số xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc.
Giải pháp nâng tầm và hệ sinh thái minh bạch
Giai đoạn 2026-2028 được xác định là thời điểm bản lề để hoàn thiện cơ sở dữ liệu bản đồ số tại 5 tỉnh ĐBSCL (Vĩnh Long, Đồng Tháp, Cần Thơ, Cà Mau, An Giang) với quy mô khoảng 160.000 ha, trước khi mở rộng ra miền Đông Nam Bộ và tích hợp toàn quốc.
Ông Lâm Văn Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long, chia sẻ mục tiêu chiến lược của tỉnh là đưa kim ngạch xuất khẩu ngành dừa đạt 1 tỷ USD vào năm 2030. Tuy nhiên, với tốc độ tăng trưởng và mức độ sẵn sàng chuyển đổi số như hiện nay, mục tiêu này hoàn toàn có thể về đích sớm vào giai đoạn 2027-2028. Riêng năm 2026, tỉnh đã bố trí hơn 20 tỷ đồng cho các dự án chuyển đổi số nông nghiệp.
Ông Trần Văn Út Tám, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Vĩnh Long, nhấn mạnh: “Việc xây dựng bản đồ số vùng nguyên liệu dừa hữu cơ là rất cần thiết. Trong tương lai, việc số hóa không chỉ dừng lại ở diện tích mà còn hướng tới quản lý định danh đến từng cây dừa, giúp theo dõi chính xác về giống, tuổi cây và dự báo năng suất thu hoạch.”
Kết nối trục “4 nhà” hướng tới mục tiêu tỷ USD
Dự án bản đồ số không đơn thuần là một đề án kỹ thuật, mà đang trở thành nền tảng thông tin kết nối chặt chẽ trục “4 nhà”: Chính quyền – Doanh nghiệp – Hợp tác xã – Nông dân. Khi một doanh nghiệp đăng ký xây dựng vùng nguyên liệu mới, hệ thống sẽ cập nhật và cảnh báo tự động nếu có nguy cơ chồng lấn.
Khi mỗi vùng trồng được định danh và giám sát liên tục, các bài toán hóc búa về truy xuất nguồn gốc, điều tiết sản lượng theo nhu cầu thị trường và thu hút dòng vốn FDI chế biến sâu sẽ có lời giải rõ ràng. Đây chính là bệ phóng vững chắc nâng cao năng lực cạnh tranh của xuất khẩu dừa Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Nguồn tham khảo:
- Dữ liệu thị trường và định hướng từ Hiệp hội Dừa Việt Nam (VCA).
- Thông tin quản lý vùng nguyên liệu từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Vĩnh Long.
- Báo Nông nghiệp & Môi trường (tháng 7/2026).