Xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc đang bước vào giai đoạn thích ứng với các quy định mới theo Lệnh 280, với yêu cầu siết chặt về đăng ký, truy xuất nguồn gốc và khai báo thông tin. Những thay đổi này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải nhanh chóng cập nhật và điều chỉnh để đảm bảo hoạt động xuất khẩu không bị gián đoạn.
Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), đơn vị đã tiếp nhận Thông báo số 172/SPS-BNNVN ngày 23/3/2026 từ Văn phòng SPS Việt Nam, liên quan đến việc Trung Quốc ban hành Thông báo số 27/2026 nhằm hướng dẫn triển khai Quy định đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm nhập khẩu ở nước ngoài theo Lệnh 280.
Theo Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC), danh mục và phạm vi quản lý sẽ được cập nhật linh hoạt theo từng thời kỳ. Các nhóm thực phẩm nhập khẩu cần được cơ quan có thẩm quyền giới thiệu đăng ký (theo Điều 6) bao gồm nhiều mặt hàng như thịt và sản phẩm từ thịt, tổ yến, sản phẩm từ ong, trứng, dầu ăn, ngũ cốc, thực phẩm từ bột mì, rau củ sấy khô, gia vị, các loại hạt, trái cây sấy, thực phẩm chức năng, sản phẩm sữa và thủy sản.
Xuất khẩu nông sản cần thích ứng yêu cầu truy xuất và khai báo mới
Đáng chú ý, theo Điều 21, một số mặt hàng như thịt, sản phẩm từ thịt và tổ yến sẽ không được áp dụng cơ chế tự động gia hạn đăng ký. Ngoài ra, các kho bảo quản thực phẩm thuộc diện phải đăng ký cũng được quy định rõ, bao gồm kho lạnh lưu trữ thực phẩm có nguồn gốc động vật trên cạn và thủy sản theo Khoản 1 Điều 30.
Về yêu cầu khai báo, doanh nghiệp cần thực hiện kê khai thông tin một cách chính xác và đầy đủ. Đối với hàng hóa nhập khẩu phục vụ tiêu thụ nội địa hoặc làm nguyên liệu chế biến, tại mục “Chứng nhận sản phẩm” trên tờ khai hải quan, doanh nghiệp phải ghi đúng mã số đăng ký tại Trung Quốc (mã “519”) tương ứng với quốc gia xuất xứ. Đồng thời, mục đích sử dụng cần được khai rõ là “Để tiêu dùng” (Edible).
Quy định mới cũng phân biệt rõ giữa các nhóm doanh nghiệp về thời hạn đăng ký. Với doanh nghiệp cần cơ quan có thẩm quyền giới thiệu, hàng hóa được sản xuất trong thời gian mã số đăng ký còn hiệu lực vẫn được phép nhập khẩu, kể cả khi tại thời điểm nhập khẩu mã số đã hết hạn, miễn là sản phẩm còn hạn sử dụng. Trong khi đó, doanh nghiệp tự đăng ký bắt buộc phải có mã số còn hiệu lực tại thời điểm khai báo nhập khẩu.
Đối với các doanh nghiệp bị đình chỉ hoặc thu hồi mã số, các lô hàng đã rời cảng trước thời điểm quyết định vẫn được phép nhập khẩu và không bị ảnh hưởng, trừ trường hợp có yêu cầu đặc biệt từ GACC.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, GACC đã cung cấp hệ thống đăng ký và quản lý trực tuyến dành cho các nhà sản xuất thực phẩm nhập khẩu. Thông qua hệ thống này, doanh nghiệp có thể thực hiện đăng ký, gia hạn, thay đổi hoặc khôi phục mã số, đồng thời theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ. Các thông tin liên quan đến mã số đăng ký, thời hạn hiệu lực và phân loại sản phẩm cũng được công khai trên hệ thống để doanh nghiệp dễ dàng tra cứu và khai báo chính xác.
Lệnh 280 của GACC được ban hành ngày 14/10/2025 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/6/2026, thay thế cho Lệnh 248 trước đó. Quy định mới tập trung siết chặt quản lý an toàn thực phẩm, tăng cường đánh giá rủi ro và điều chỉnh cơ chế gia hạn mã số đăng ký. Những thay đổi này được dự báo sẽ tác động đáng kể đến hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam trong thời gian tới, đặc biệt đối với các doanh nghiệp chưa kịp thích ứng với yêu cầu mới.